X
تبلیغات
دل‌نوازها - موسیقی لُری

دل‌نوازها

به هر پرده رازی بود دل‌نواز - که آن‌را ندانند جز اهل راز

آلبوم موسیقی بختیاری، علی‌اکبر مهدی‌پور



«موسیقی بختیاری» نام آلبوم موسیقی است با آواز «رمضان باروزه» و «نریمان فاضلی» و نوازندگی «علی‌اکبر مهدی‌پور» و «علی حیدری» که در سال ۱۳۷۹ توسط «موسسه فرهنگی هنری ماهور» منتشر شد.

«نوروزنامه» یا همان موسیقی تحویل سال نو که هر ساله بسیاری از ایرانیان در پای هفت‌سین آن را می‌شنوند از آثار علی‌اکبر مهدی‌پور است. از دیگر آثار وی می‌توان به اجرای موسیقی «سریال روزی روزگاری» به کارگردانی «امرالله احمدجو» اشاره کرد.

«موسيقى بختيارى» يكى از حوزه‌‏هاى گسترده‌‏ى موسيقی‌‏ مقامى ايران است. نام مقام‏‌ها بيان‌گر نسبت هر نغمه با موضوع و سرگذشت ابداع آنهاست و اين بدان معناست كه هر مقام اصيل «موسيقى بختيارى» در نسبت با مراسم، آيين‏‌ها و يا سنت‏‌هاى «ايل بختيارى» تكوين يافته است. اما مرور زمان و وسعت ارتباطات، به ویژه در حوزه‏‌ى شنيدارى با گرايش‌‏هاى انتزاعى، تجويدى و گاه التقاطى سبب شده است تا نغمه‌‏هاى ناب اين موسيقى از دسترس دور بماند و يا كم‏‌فروغ گردد. نغمه‏‌هاى ديگر «موسيقى بختيارى» كه بعد از موسيقی‌‏هاى كهن اين قوم شكل گرفته‏‌اند، عمدتاً تصنیف‌هایی‌ست كه براساس لحن كلى «موسيقى بختيارى» و گاهی متاثر از يكى از مقام‏‌هاى اصلى يا نغمه‏‌هاى وابسته به آنها ساخته و اجرا میشوند.

افراط در ساختن نغمه‌‏هاى جديد، ويژگی‌‏هاى ميتولوژيک موسيقى بختيارى را در محاق برده است. بنابراين آنچه به‌ ‏عنوان موسيقى بختيارى پيش روى ماست از يک‌دستى و انسجام لازم برخوردار نيست و تنها با ارايه‏‌ى اين توضيحات سعى می‌شود دوره‌‏هاى وابسته به هر نغمه يا مقام، چه قبل و چه بعد از آخرين دوره‌‏ى اصالت اين موسيقى شناخته شود.

فهرست و شرح هر مقام:

۱. مقام گاه‌گریو
اصطلاح «گاه‌ِگِریو» به معنای وقت و هنگام مویه است. به آن «گوگریو» هم گفته می‌شود که به معنی امر به مویه‌گری است. مویه‌گری به معنی میتولوژیک‌اش در موسیقی عزای بختیاری در عصر حاضر هم وجود دارد. اگرچه علت ظهور آن دیگر، به جا آوردن آیین‌ها مطابق با با اجزای نهاده شده نیست، اما دست‌کم صورت کلی آن قابل دریافت است و «مقام گاه‌گریو» بستر ظهور این جنس از موسیقی مویه‌گرانه است. اما در توصیف مصداق‌گونه «گاه‌گریو» اشاره به «علی‌داد نودال‌کُش» ضروری می‌نماید.

«علی‌داد» مرد دلیر و قهرمان ايل بختيارى که قادر بوده است نُه «دال» (لاشخور) را با یک تیر در آسمان بزند توسط برادر حسود خود کشته می‌شود. موسیقی‌دانان و مویه‌گران بدین‌سان برای «علی‌داد» مویه‌ها نمودند و در مقام «گاه‌گریو» اشعار فراوان خواندند و گریستند. در مقام «تیپومی» نیز که اشاره به ویژگی‌های فیزیکی و روحی قهرمان دارد، خوانندگان به صورت بداهه اشعاری می‌خوانند و جمع با آنان دم می‌گیرد و جنسی از مویه‌گری که کم‌نظیر است تجلی می‌یابد.

سکندر درد تو درمون نداره             گذشته کار تو برگردون نداره

۲. الف) شیر‌علی‌مردان
«شیر‌علی‌مردان» یکی از خان‌های «ایل هفت لنگ» بود که در جنگ کشته شد.

ب) گُلوم گُلوم
«گلوم گلوم» تصنیفی تغزلی است که انواع مختلف دارد.

۳. سَرِکوهی
«سرکوهی» مقامی کهن است که چوپان‌ها آن را با نی می‌نواختند و می‌خواندند. این مقام امروزه با سازهای دیگر نواخته می‌شود.

۴. الف) لچک ریالی
زنان ايل بختيارى به روسری یا دستمال سر خود که به آن «لچک» گفته ‌می‌شود، سکه می‌دوخته‌اند و زنان متمول جنس سکه‌ها را از نقره انتخاب می‌کرده‌اند. نام تصنیف به این موضوع اشاره دارد. این نغمه اغلب در مراسم شادی نواخته می‌شود و مورد علاقه‌ی فراوان مردم بختیاری است.

ب) برزگری
این نغمه در راسته‌ی موسیقیِ کار قرار می‌گیرد و در مورد درو و کشاورزی است که به حالتی تغزلی خوانده می‌شود. البته بعدها با تغییراتی توسط سازهای دیگر نیز نواخته شده است.

ج) لچک ریالی

۵. الف) پیش‌نوازی
به عنوان مقدمه نواخته می‌شود.

ب) حوری حوری
نام زنی است که منظومه‌ای عاشقانه در وصف او سروده شده است

۶. الف) چشمه‌ی کوه‌رنگ
یکی از چشمه‌های قدیمی و پرآب است که سرچشمه‌ی رودخانه‌های بزرگ استان چهارمحال و بختیاری و استان‌های مجاور به شمار می‌اید. نغمه در وصف این چشمه پرداخته شده است.

ب) سحرناز
نغمه‌ای تغزلی که در وصف «سحرناز» زن زیبای بختیاری است.

۷. الف) چوب بازی
همان‌گونه که از نام آن استنباط می‌شود نوعی موسیقی همراه با چوب‌بازی است که در آن دو یا چند مرد با حالتی حماسی و نمایشی و هماهنگ با ضرب‌آهنگ موسیقی، نبردی نمایشی را به اجرا درمی‌آورند. نغمه‌های این نوع چوب‌بازی در موسیقی بختیاری کاملن منحصر به فرد بوده و مخصوص ايل بختيارى است. به لحاظ طبقه‌بندی، چوب‌بازی یکی از انواع اصلی و مهم موسیقی بختیاری است و مقامی کاملن مشخص و شناخته شده به حساب می‌آید. در تشخیص ماهیت و ساختار و حتا شیوه‌ی اجرای آن، دو نشانه‌ی مهم قابل ذکر است. اول این‌که موسیقی چوب‌بازی مخصوص کَرنا و دهل است و تبعیت تمامی نغمات و الحان آن از یک ریتم، میزان و متر مشخص است. ویژگی دیگر و فرعی این مقام، تعلق آن به فضای باز است، چرا که صدای پرحجم و پرطنین کرنا و دهل در فضای بسته خوشایند نیست، زیرا نوای کرنا و دهل و مقام و بازیِ چوب‌بازی اصولن تمرینی برای میدان جنگ است. هنگام اجرای مقام چوب‌بازی که با آن دو رقصنده مشغول رقص و چوب‌بازی هستند، ضربات چوب رقصندگان چنان محکم و پرقدرت است که بر اثر برخورد چوب‌های بسیار محکم بلوط به یکدیگر که مانند شمشیر است، چوب‌ها شکسته و به هوا پرتاب می‌شود.

ب) نی چوپانی
نامی دیگر برای انواع سَرِ کوهی‌هاست که نوسط چوپانان نواخته و خوانده می‌شود.

ج) چوب بازی

۸. الف) پیش‌نوازی

ب) گُلُمی، های گل
از تصنیف‌های جدید است که بر اساس حالت‌های کلی موسیقی بختیاری ساخته شده و اساسا به سازهای باستانی بختیاری تعلق ندارد.

۹. گاه‌گریو

۱۰. جشن نوروزی
نغمه‌ای که در ایام نوروز و یا به مناسبت اعیاد دیگر نواخته می‌شود. این نغمه به احتمال فراوان از موسیقی‌های دیگر وارد موسیقی بختیاری شده و اصالت آن در حوزه‌ی موسیقی بختیاری نیست.

۱۱. الف) مقام بیدگونی
لفظی کلی است که اشاره دارد به نغمه‌هایی که منشا بیدگونی دارند. ازجمله‌ی اینها «گُلوم گُلوم» است. «گُلوم گُلوم» در موسیقی بختیاری انواع مختلفی دارد که نوعی از آن تحت تاثیر یکی از نغمه‌های خزاسانی است.

ب) گل‌ناز جهرم
«گل‌ناز جهرم» هم مانند «گلوم گلوم» در حوزه‌ی مقامی کلی که به آن «حاجیونی» گفته می‌شود به اجرا در می‌آید یا دست‌کم لفظ «حاجیونی» به منشا نغمه اشاره دارد
ج) فرود
در موسیقی بختیاری، مانند موسیقی‌های دیگر، فرودهای شناخته شده‌ای وجود دارد. این ویژکی در موسیقی بختیاری بسیار بارز است. هرچه به نغمه‌های قدیمی‌تر رجوع کنیم، حالت کلی این فرودها شبیه‌تر و همسان‌تر است.
«حمیدرضا اردلان»

هنرمندان:
پژوهش: حمیدرضا اردلان
دهل و تنبک: علی حیدری
آواز: رمضان باروزه، نریمان فاضلی

برگرفته از جلد اثر و ویکی‌پدیا


ادامه مطلب
+ نگاشته شد در پنجشنبه بیست و یکم مهر 1390 1:17 به‌دست دل‌نواز  | 

آلبوم موسیفی لُرستان، شاه‌میرزا مرادی و رضا مرادی

«محمٌد مُرادی» معروف به «شاه‌میرزا مُرادی» نوازنده «سُرنا» و از چهره‌های سرشناس «موسیقی لری» بود. وی با اجرای کنسرت‌های متعدد در ایران و دیگر کشورها، موفقیت‌های خوبی به دست آورد. وی در سال ۱۳۰۷ در «روستای باباخانی» از توابع «شهرستان دورود» در «استان لرستان» به دنیا آمد. وی از سن ده سالگی نواختن «تمبک» را در کنار عمویش «محمد علی مرادی» که نوازنده «کمانچه» بود آغاز کرد. در حین آموختن «تمبک» نواختن «کمانچه» را نیز از عموی خود فرا گرفت. در سن پانزده سالگی آموختن «سُرنا» را نزد پدرش شروع کرد. «شاه‌میرزا مُرادی» به تاریخ ۲۳ آذر ۱۳۷۶ خورشیدی درگذشت و در «شهرستان دورود» به خاک سپرده شد.

«شاه‌میرزا مُرادی» در شهرهای مختلف ایران مانند تهران، تبریز، سنندج و ارومیه به اجرای برنامه موسیقی دست زد. اما حوزه اجراهای وی به داخل ایران محدود نشد و در سال‌های بعد، اجراهایی در کشورهای اروپایی مانند انگلیس، فرانسه، آلمان، بلژیک و اتریش نیز داشت.

«شاه‌میرزا» با شرکت در اولین «جشنواره موسیقی فجر» توانست مقام اول و دیپلم افتخار این جشنواره را به دست آورد. وی در سال ۱۳۷۰ با شرکت در جشنواره موسیقی آوینیون فرانسه، مقام اول سازهای بادی جهان را کسب کرد و «مروارید اقیانوس» لقب گرفت. او درسال ۱۳۷۲ خورشیدی بهترین نوازنده سازهای بادی دنیا درجشنواره سازهای دوزبانه شناخته شد.

برگرفته از ویکی‌پدیا


ادامه مطلب
+ نگاشته شد در دوشنبه بیست و سوم فروردین 1389 3:7 به‌دست دل‌نواز  | 

آلبوم کُر بی شال، موسیقی محلی چهارمحال و بختیاری، دیدار محمودی

«کُر بی‌شال، موسیقی محلی چهارمحال و بختیاری» نام آلبوم شماره ۳ از مجموعه «نغمه‌های ایران زمین» با صدای «دیدار محمودی» و تنظیم «حمید توفیقی» است که توسط انتشارت صدا و سیمای جمهوری اسلامی ایران «سروش»، در سال ۱۳۸۷ منتشر شده است.

ترانه‌ی حنا حنا:
اَسب سفید سُم طلا          بِهیگ اَوُی دِمِ سِرا
دوباره بِش بِگین بِرا
حَنا حَنا          گُلِ گُل‌بَندِ حَنا
بِهیگ و دیم ما کنید          شال نووا رو وا کُنید
سی هردوشون کنید دُعا
حَنا حَنا          گُلِ گُل‌بَندِ حَنا

اسب سفید سم طلا عروس را به حیاط خانه آورد
به او بگویید از اینجا برود
حَنا حَنا          گُلِ گُل‌بَندِ حَنا
عروس را همراه ما کنید، شال‌های نو را باز کنید
برای هردوشان دعا کنید
حَنا حَنا          گُلِ گُل‌بَندِ حَنا

فهرست:

۱. بهار جالبر
۲. آواز آستاره
۳. تصنیف آستاره
۴. کُر بی‌شال
۵. مقام شلیل
۶. گمب گُل
۷. حنا حنا
۸. آواز شوشتری
۹. سیالر دونه دونه
۱۰. گل بس
۱۱. کوگِ مست

برگرفته از جلد اثر

ادامه مطلب
+ نگاشته شد در چهارشنبه یازدهم فروردین 1389 15:12 به‌دست دل‌نواز  | 

آلبوم آسمان پر ستاره، موسیقی محلی لرستان، شهرام منظمی

«آسمان پر ستاره، موسیقی محلی لرستان» نام آلبوم شماره ۷ از مجموعه «نغمه‌های ایران زمین» با آهنگسازی «شهرام منظمی» و آهنگسازی «حشمت‌الله رجب زاده» بر روی اشعار «رمضان پرورده»، «صفرعلی بیرانوند»، «علیرضا چنگیزیان» و «عنایت صادقی‌نژاد» است که توسط انتشارت صدا و سیمای جمهوری اسلامی ایران «سروش»، در سال ۱۳۸۷ منتشر شده است.

فهرست:

۱. آفتاب امید، شعر عنایت صادقی‌نژاد، موسیقی شهرام منظمی
۲. شادی، شعر شهرام فرهمند، موسیقی شهرام منظمی
۳. آفتاب عشق، شعر علیرضا چنگیزیان، موسیقی شهرام منظمی
۴. موسیقی محلی لُری
۵. هجران، شعر صفرعلی بیرانوند، موسیقی شهرام منظمی
۶. تب عشق، شعر رمضان پرورده، موسیقی شهرام منظمی
۷. لرزان، شعر محلی، موسیقی شهرام منظمی
۸. باغ مهر، رمضان پرورده، موسیقی شهرام منظمی
۹. آسمان پر ستاره، شعر رمضان پرورده، موسیقی شهرام منظمی

برگرفته از جلد اثر


ادامه مطلب
+ نگاشته شد در چهارشنبه یازدهم فروردین 1389 14:50 به‌دست دل‌نواز  | 

آلبوم مندیر، ملک محمد مسعودی

«مندیر» نام آلبوم موسیقی است با صدای «ملک محمد مسعودی» و به سرپرستی گروه  و تنظیم «محمد علی کیانی نژاد» که در سال 1369، در 12 تراک، توسط انتشارات «گلبانگ بختیاری» و برای اولین بار منتشر شده است. ترانه سرای این آلبوم «عبدالعلی خسروی» است.

بی شک برای مخاطب ناآشنا با موسیقی محلی ایران، نگاهی کوتاه به نوازندگان این آلبوم موسیقی محلی «بختیاری» تعجب برانگیز است. نوازندگان چیره دستی که در آن سالها گرچه بسیار از امروزشان جوان تر بوده اند ولی به یقین بسیاری دل در گرو «آینده درخشان» آنها که دیگر بدل به «امروزه» شده بسته بودند.

هنرمندان:

هم آواز: هادی منتظری، حسین بهروزی نیا، محمدعلی کیانی نژاد

مجتبی میرزاده: کمانچه

شهریار فریوسفی: تار و تارباس

بیژن کامکار: دف

اردوان کامکار: سنتور

محمدعلی کیانی نژاد: نی

حسین بهروزی نیا: عود

برگرفته از جلد اثر

دانلود با کیفیت 128KB/S در ادامه مطلب


ادامه مطلب
+ نگاشته شد در پنجشنبه بیست و سوم مهر 1388 21:59 به‌دست دل‌نواز  | 

آلبوم مال کَنون، بهمن علاالدین



«مال کنون» نام آلبوم موسیقی است با صدای «بهمن علاالدین» و آهنگسازی «عطا جنگوک» که در سال ۱۳۶۵ برای اولین بار منتشر شد و با گذشت بيست سال از انتشار اوليه و فروشی بالغ بر یک میلیون نسخه همچنان رتبه اول فروش نوارهای بختياری را از آن خود كرده است. «مال كنون» موسيقی «فولكلور» بختياری است. جامعه موسیقی در دهه شصت با آلبومی به نام «مال کنون» به آهنگسازی و تنظیم «عطا جنگوک» با «بهمن علاالدین» آشنا شد. پیش از آن مردم بختیاری با آواز مردی كه او را «علاالدین» می خواندند آشنا بودند. اینك «علاالدین» حكایت كوچ را خوانده است. مال كنون حكایت هجرت است، حكایت جدایی و فراق. «مال» درگویش بختیاری نمادی از خانه، آبادی و روستا، اموال و دام و احشام است. «مال» همه چیز است و «مال كنون» حكایت از جای كندن همه آن چیزهاست.

در فصل كوچ، همه آنچه بختیاری در اختیار دارد، از جای كنده می شود تا در اقلیمی دیگر، «مال» خود را نظام بخشد. «مال كنون» حكایت این مردم است به روایت آوازی پرشور، پراحساس و نافذ. «بهمن علاالدین» از ناكامی ها، كامیابی ها، عشق ها، دردها، حماسه ها و نبردهای بختیاری خوانده بود. وسعت صدای كم، اما چنان فراخ و گسترده در احساس و شور و تغزل كه شنونده را مسحور می كرد. «هی جار»، آلبوم بعدی «بهمن علاالدین» و باز هم با همکاری «عطا جنگوک» ادامه این مسیر را پررنگ تر كرد.

در این اثر خواننده اشعاری را از خود ارائه كرده، اما چنان این ترانه ها و اشعار و نغمه ها پراصالت و اصیل جلوه میکند كه تشخیص آن از نغمه های بومی بسیار دشوار می نماید. تسلط و دانش «بهمن علاالدین» بر آوازهای زادگاهش و شناخت او از شعر و ادبیات و حماسه های قومش، او را متمایز و ممتاز ساخته بود. با وجودی كه آثار موسیقایی ارائه شده با صدای او از حالت بومی و سنت موسیقی بختیاری فاصله داشت، اما آواز، وجوه اصیلی از روایت آوازی را می نمایاند تا شنوندگان سختگیر را نیز وادار به تحسین كند. این آثار با سازهای موسیقی كلاسیک ایران و باتنظیم و بازسازی در استودیو ضبط شده است. با این وجود خدشه ای بر اصالت های آوازی وارد نشده است.

گویی
«بهمن علاالدین» مسلط بر فضای موسیقی و سازها، صدای پر از سوز و احساس خود را هم بر نوازندگان همراه و هم بر شنوندگان تحمیل می كرد. در مجموعه آثار «بهمن علاالدین» بیش از آنكه بتوان بر وجوه موسیقی و موارد خاص موسیقایی آن بحث و تمركز كرد، وجه نوستالژیک و خاطره قومی آن، پررنگ جلوه می كند. برای مثال ممكن است یک موسیقی شناس قومی آن را غیراصیل، غیرسنتی و موسیقی شهری به شمار آورد، ولی قوم بختیاری، با «مال كنون»، «هی جاز» و«تاراز» زندگی می كند. برای آنها، «بهمن علاالدین» زنده كننده و احیاگر ادبیات و موسیقی بختیاری است. برای بسیاری از مردم این ایل به ویژه آنان كه امروزه بیش از سی سال سن دارند، این آثار خاطرات بسیاری را زنده می كند.

چرا که عشق ها، شورها، ناكامی یا كامیابی های جوانان بختیاری كه با این آثار پیوند یافته و بخشی از هویت زندگی امروز آنها مدیون این آواز است: «مال كنون».


برگرفته از جلد اثر، لر، همشهری آنلاین، آفتاب
دانلود با کیفیت 160kb/S در ادامه مطلب

ادامه مطلب
+ نگاشته شد در دوشنبه بیستم مهر 1388 23:22 به‌دست دل‌نواز  | 

آلبوم بَهیگ، بهمن علاالدین

«بَهیگ» نام آلبومی است با صدا و  بر اساس سروده های «بهمن علاالدین»، «نی» «علی حافظی»، «تنبک» «سعید حسین پور» و «دهل» و «دایره» «حسین قربانی» که در ۱۹ خرداد ۱۳۸۶ توسط انتشارات فرهنگی و هنری «خانه هنر» منتشر شده است. قطعات بی کلام کار «علی حافظی» است.

این اثر بر مبنای نسخه ای آزمایشی با ضبطی خانگی است که در پی مرگ «بهمن علاالدین» با کمک دوستان او، تا سرحد امکان پالایش، قطعه بندی مجدد و در بخش هایی مانند نوای «نی» و قطعات بی کلام اجرای جدید و استودیویی شده تا بتواند به عنوان اثری قابل انتشار به دوستداران موسیقی محلی و «ایل بختیاری» عرضه گردد.

خبر کوتاه بود، مثل همیشه تلخ و جانکاه: ضدایی غمگین و بهت زده که از فرط اندوه می خواهد یکباره با همه بی عدالتی های جهان تسویه حساب کند خاموش می شود. این را سالهاست که تجربه کرده ام و مرگ عزیزان بسیاری را دیده ام. می دانم، اما نمی خواهم بپذیرم چرا که پذیرش یعنی مرگ...

حنجره «بهمن علاالدین» یک اتفاق در موسیقی بختیاری بود، اتفاقی که تکرار نخواهد شد. صدایی که عصاره فرهنگ چند هزار ساله نژادگان زاگرس بود. آوایی برآمده از زخمها، دردها و رنجهای همیشگی که عشق و صمیمیت «ایل» در تار و پود حریرگونش موج می زند. بخت انگار سالهاست که از بختیاری برگشته.

«بَهیگ» یعنی عروس، نامی که خود انتخاب کرده بودی، آیینه تمام نمای عروسی ایل، با همه زیباییها که نشان مهر و پیوندهاست.

بخوان، «ایل» تشنه شنیدن است. نه گهواره، نه گور. حیات تو از لالایی تا لاله است. بخوان، باز هم بخوان، آیین صدا خاموشی نیست.

برگرفته از جلد اثر

دانلود با کیفیت 160kb/S در ادامه مطلب


ادامه مطلب
+ نگاشته شد در دوشنبه بیستم مهر 1388 23:14 به‌دست دل‌نواز  |