آلبوم ذکر یارحمن (آیین دراویش قادری کردستان)، خلیفه میرزا آغه غوثی
آلبوم «ذکر یارحمن» ضبط صحنهی «آیین دراویش قادری کردستان» است با نوای دف و صدای «خلیفه میرزا آغه غوثی» به همراهی «عبالرحمن و علیرضا غوثی»، اعضای «گروه عرفان قادریهی کسنَزانی» کُردستان که در سال ۱۳۸۶ توسط «نشر ماهور» عرضه شده است.
آیین قادریه:
«طریقت قادری»، که در ایران، ترکیه، عراق، افغانستان، پاکستان و هندوستان گسترده است، وجود خود را مدیون آموزشهای «شیخ عبدالقادر گیلانی» است. با این حال به گواه تاریخ واقعیت این است که این فقیه «حنبلی» قرن ششم هجری، که به اعتقاد کُردها برخلاف آنچه نامش ممکن است تداعی کند اهلِ گیلان یا جیلانِ، منطقهای در جنوب کُردستان است و نه گیلان در ساحل خزر، طریقتی را پایهگذاری نکرد و این مهم را به نسلهای بعدی مُریدانش واگذاشت و «قادریه» تنها از قرن نُهُم هجری به شکل یک طریقت منسجم درآمد.
آیین قادریه:
«طریقت قادری»، که در ایران، ترکیه، عراق، افغانستان، پاکستان و هندوستان گسترده است، وجود خود را مدیون آموزشهای «شیخ عبدالقادر گیلانی» است. با این حال به گواه تاریخ واقعیت این است که این فقیه «حنبلی» قرن ششم هجری، که به اعتقاد کُردها برخلاف آنچه نامش ممکن است تداعی کند اهلِ گیلان یا جیلانِ، منطقهای در جنوب کُردستان است و نه گیلان در ساحل خزر، طریقتی را پایهگذاری نکرد و این مهم را به نسلهای بعدی مُریدانش واگذاشت و «قادریه» تنها از قرن نُهُم هجری به شکل یک طریقت منسجم درآمد.
قادریه
به دو شاخهی عمده تقسیم میشود، یکی «طالبانی» و دیگری «کسنَزانی». این
مراسم به طور معمول هر جمعه در محفل درویشان برگزار میشود. گذشته از آن
روزهای مبارک در تقویم مذهبی، چون عید قربان، تولد پیامبر، و معراج (۲۸
رجب) نیز میتوانند موقعیتهای مناسبی برای اجرای این مراسم به حساب آیند.
حضور درویشان به روی صحنه و در برابر تماشاچیان لطمهای به اصالت و کیفیت
کار آنها وارد نمیکند، چرا که «درویشان قادری» عموما مردم عادی را از
تماشای مراسم خود منع نمیکنند. گاه حتی، به ویژه در اعیاد مذهبی، با نصب
بلندگو در خارج از خانقاه و پخش صدای مراسم برای تمام محله در ارتباطگیری با مردم عادی اصرار نیز میورزند.
هر ذکر قادری
از دو قسمت تشکیل میشود. «ذکر تهلیل یا نشسته» و «ذکر توحید یا قیام»،
«ذکر تهلیل» با یک آواز با وزن آزاد شروع میشود که بیشتر به صورت
گفتاری-آوازی است. کلّن این بخش شامل صلوات، ذکر نام اولیا و معصومین است.
بعد از آن نوبت به چند آواز موزون میرسد که میتواند تمام «ذکر تهلیل» را
در برگیرد. هر آواز شامل یک تِم کوتاه چندمیزانی است بر روی اشعار کلاسیک
فارسی یا کُردی است که به همراه چند دف مکررا اجرا میشود. قطعات پیچیدهتر چیزی از یک تصنیف
کم ندارند. از معروفترین آنها میتوان به «ما در دو جهان غیر خدا یار
نداریم»، «از من چرا رنجیدهای» و «باز هوای وطنم آرزوست» اشاره کرد. این
بخش، با تاثیرگزاری عمیقی که ناشی از قدرت مقاومتناپذیر ریتمهای اجرا شده
توسط دفهای پرطنین است، نوعی سماع صوفیانه محسوب میشود.
در این سماع سماع تنها سازی که ممکن است مورد استفاده قرار گیرد نی است. اما این امر رواج زیادی ندارد. در مقابل، دف
عالیترین ساز مراسم و عضو جداییناپذیر آن به حساب میآید. قدرت صوتی این
ساز در برانگیختن حال و ایجاد هیجان نقش مهمی ایفا میکند. همچنین این ساز
مقدس دارای جنبههای نمادین بسیاری نیز هست. از جمله تعداد حلقههای زنجیر
آن ۱۰۱ عدد، با تعداد صفات باریتعالی مطابقت دارد.
در «ذکر قیام یا توحید»، که بلافاصله پس از «ذکر تهلیل» آغاز میشود، همهی شرکتکنندگان برمیخیزند و به همراهی دف
و ساز کوبهای دیگری که «طبل یا تاس» نامیده میشود، به اجرای ضربیِ
ذکرهایی از قبیل «الله، حیهو، حیالله» و غیره میپرازند. گاه اتفاق
میافتد که بر زمینهی ذکر مکرر، آوازی موزون توسط یک یا چند درویش اجرا
میشود که ترکیبی سخت زیبا و موثر پدید میآورد. سرعت در این بخش، با افت و
خیزهایی، رفتهرفته افزایش مییابد و اغلب در این حالت ریتمهای دوتایی به
طرز نامحسوسی و با افزایش سرعت به ریتمهای سهتایی تبدیل میشوند.
شرکتکنندگان، که از ابتدای «ذکر قیام» موهای بلند خود را باز کرده و بر
روی شانه ریختهاند، با «رقص» و «دم و بازدم»های پر صدا ذکرهای خود را
همراهی میکنند. به تدریج همگان به وجد میآیند و مراسم به مرحلهای نزیک
میشود که در آن هر کس ذکر دلخواه خود را بدون دغدغهی هماهنگی با دیگران
میخواند. سرعت بار دیگر افزایش مییابد و یک دقیقه قبل از پایان، با سکوت دفها،
ذکر بسیار سریعی خوانده میشود و مراسم که میتواند از ۴۵ دقیقه تا ۲ ساعت
به طول انجامد، با ذکر «الله الله الله هی» و فاتحه پایان مییابد.
قطعات ۱، ۳، ۵، ۹ و ۱۳ مربوط به مداحیِ قبل از دفزنی در «ذکر تهلیل»اند. قطعات ۶، ۷، ۸، ۱۱ و ۱۲ را هنگام دفزنی در «ذکر تهلیل» اجرا میکنند و قطعات ۲، ۴ و ۱۰ معمولا در «ذکر قیام» خوانده میشوند.
«خلیفه میرزا آغه غوثی» از زبان خودش:
اینجانب
«خلیفه میرزا آغه غوثی» سرپرست «تکیهی قادریهی کسنزانی کردستان ایران»
هستم. متولد ۱۳۰۷ در شهر سنندج، محلهی جورآباد، از خانواهای مذهبی و عارف
به دنیا آمدهام و به لطف خدا از نوجوانی نزد پدرم، «استاد حاج غوثی متولد
۱۲۸۳»، به سیرِ سُلوکِ تصوف و فراگیری مداحی و نوازندگی دف
پرداخته و تاکنون مروج «طریقت قادریهی کسنزانی» در کردستان و خارج کشور
بوده و میباشم و هدفام دعوت مردم به راه خدا و پیامبر اسلام و اولیا
میباشد.
پاسبان آفتابند اولیا در بر واقف ز اسرار خدا (مولانا)
بعد از تمسک طریقت و انجامدادن «اوراد» و سپرینمودن «مراحل
اذکار ویژهی تصوف» (درویشی)، در جوانی از سوی مرشدم «شیخ عبدالکریم
کسنزانی (قدس)»، خلیفه شدم و بعد از وی جانشین ایشان حضرت «شیخ محمد
کسنزانی» میباشند و ۵۵ سال است (این مطلب در سال ۱۳۸۶ نوشته شده) که خلیفه
میباشم و روزهای جمعه هر هفته مراسم ذکر و قرایت قرآن مجید و مداحی و سماع در تکیه دارم.
هنر دفنوازی
سینه به سینه است، از پدرم به من، از من به پسرانم و نوههایم منتقل شده و
این میراث گرانبهای عرفانی را تا به امروز حفظ نمودهایم. پسرهایم
«عبدالرحمن» و «علیرضا» و نوههایم دفنواز و مداح هستند و لحنصدا و پنجهی پدر را به ارث بردهاند.
تاکنون در بسیاری از جشنوارههای مختلف داخلی شرکت کردهایم،
از جمله در جشنوارههای «ذکر و ذاکرین»، «وحدت و رودکی»، «هفت اورنگ»،
«آیینه»، «میراث فرهنگی»، «سورهی جرگهی عشاق»، «ایرانگردی و جهانگردی»،
«کیش»...
در کشورهای خارج نیز در جشنوارهی «آوینیون فرانسه»
در سال ۱۳۷۰ که برنامهی ما مورد استقبال بینظیر مردم آن کشور قرار گرفت و
از طرف اساتید لقب «پرندهی نادر» را به بنده اعطا نمودند. اجرای برنامه
در ترکیه، جشنوارهی مذهبی پوپایان در کشورهای کلمبیا، پرو، پاناما، اکوادور، در سال ۱۳۷۷ در یونسکو در پاریس، در خرداد ماه ۱۳۷۹، در تیرماه شهرهای پاریس و لیل فرانسه و مراکش در شهر فاس سال ۷۹ امارات دویی ۷۸ و ایتالیا در سال ۷۹ در رُم و اسپانیا و فرانسه در سال ۸۳ و در سال ۸۴ در هلند و فرانسه و در سال ۸۴ اسکاتلند که مورد استقبال مشتاقان عرفان قرار گرفت.
راه طریقت و فرهنگ مردم کُرد را تا به امروز با تمام ویژگیها
و عظمتش حفظ نمودهام و باید به جهانیان شناسانده شود. قطعات عارفانهای
که اجرا میکنیم، با اشعاری از «شیخ عبدالقادر گیلانی»، «مولانا رومی»، «حافظ»، «سعدی»، «شمس کردستانی»، «وفایی»، «طاهربک» و «حزین»، «قانع» و «امین» است همراه با تکخوانی، همخوانی، تکنوازی و همنوازی دف و طبل، با ذکر و سماع با ریتمهای مختلف.
برگرفته از جلد اثر
لینک دانلود آلبوم از مدیافایر
تمامی کاورها به صورت مخفی در درون پوشه میباشند.
+ نگاشته شد در یکشنبه بیست و هفتم تیر 1389 4:45 بهدست دلنواز
|
